محمد يوسف حريرى

158

فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )

دومين نامى است كه خداوند رحيم پس از كلمهء شريف « اللّه » براى خود انتخاب كرده و در قرآن كريم در دومين مرحله آن را ذكر فرموده و در سر سوره‌ها نيز در ضمن آيه تسميه ذكر شده است . اين كلمه در متن قرآن كريم 56 بار و 113 دفعه نيز در اول سوره‌ها آمده كه جمعا 169 مرتبه مىشود . ( نام‌ها و صفت‌هاى خداى رحيم ، ص 143 ) رحمة ( ر م ) از جمله مواردى كه در قرآن با كلمه رحمت توصيف شده‌اند : 1 . رحمت خداوند « 1 » - كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ ( انعام - 54 ) 2 . قرآن - وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( اعراف - 52 ) 3 . تورات - وَ مِنْ قَبْلِهِ كِتابُ مُوسى إِماماً وَ رَحْمَةً ( هود - 17 ) 4 . نبوت - يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَ آتانِي مِنْهُ رَحْمَةً ( هود - 63 ) ( قاموس قرآن ) رحمة اللّه 1 . بهشت - وَ أَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَتِ اللَّهِ ( آل عمران - 107 ) 2 . باران - فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها ( روم - 50 ) ( قاموس قرآن ) رحمة للعالمين وَ ما أَرْسَلْناكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعالَمِينَ ( انبياء - 107 ) رحمت براى جهان‌ها ( جهانيان ) پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله ( حيوة القلوب ، ج 2 ، ص 107 - فرهنگ فارسى ) رحمة للمؤمنين هُدىً وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ ( يونس - 57 ) رحمت براى مؤمنان . قرآن است ( الاتقان ، ج 1 ، ص 181 ) رحيق مختوم ( ر ) يُسْقَوْنَ مِنْ رَحِيقٍ مَخْتُومٍ ( مطففين - 25 ) غالب مفسران رحيق را به معنى شراب خالص گرفته‌اند ، شرابى كه هيچ‌گونه غش و ناخالصى و آلودگى در آن وجود ندارد . تعبير مختوم ( سربسته ) تأكيدى بر خلوص و پاكى و دست نخوردگى آن است . ( تفسير نمونه ) رحيم 1 . بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ( حمد - 1 ) 1 . آمرزندهء مؤمنان . از اسماء صفات الهى است كه 113 بار در ضمن آيه تسميه و 115 بار در متن قرآن آمده است كه جمعا 228 مرتبه مىشود . ( نامها و صفت‌هاى خداى رحيم - ص 90 و 143 ) 2 . لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَؤُفٌ رَحِيمٌ ( توبه - 128 ) مهربان . حضرت محمد صلّى اللّه عليه و آله . ( گذرى بر قرآن - ص 132 ) رخاوه ( ر و ) اصطلاح تجويد - مخارج حروف ( 9 ) رزاق ( ر زّ ) إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ( ذاريات - 58 ) روزى دهنده . بسيار روزى بخش . يك بار در

--> ( 1 ) . خداوند رحمت را بر خود حتمى فرموده و رحمتش به تمام موجودات شامل است و همهء نعمت‌هاى خدا رحمت اويند و رحمت خدا دوگونه است : رحمت عام كه شامل تمام موجودات است و رحمت خاص كه مخصوص اهل ايمان است ( قاموس قرآن )